ડૉ. પ્રવીણભાઈ મકવાણા ‘ગાફેલ’
સંસ્કૃત અને ગુજરાતી શિક્ષક · સાહિત્યકાર · લેખક · મહુવા, ભાવનગર
એક શિક્ષકની સેવાયાત્રા
જન્મ: ૨૩ જાન્યુઆરી, ૧૯૮૧ · પિસાવાડા, ધોળકા, અમદાવાદ
ગુજરાતમાં શિક્ષણ સાથે બાળ પ્રવૃત્તિ તથા આરોગ્ય સેવાના ભેખધારી ડૉ. પ્રવીણભાઈ ખેમાભાઈ મકવાણા ‘ગાફેલ’નો જન્મ અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકાના પિસાવાડા ગામમાં થયો હતો. પિસાવાડામાં પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂરું કરીને અમદાવાદમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ લીધું.
શિક્ષણ પૂરું કરી ભાવનગર જિલ્લાના મહુવા તાલુકામાં પ્રાથમિક શિક્ષક અને આચાર્ય બની જીવનનાં ઉત્તમ કાર્યો કર્યાં છે. વર્ગખંડની દીવાલોની અંદર અને બહાર — બંને તરફ તેમણે શિક્ષણને સેવા સાથે જોડ્યું છે. આ કાર્ય માટે તેઓ અનેક પુરસ્કાર અને સન્માન પામ્યા છે.
માત્ર અધ્યાપન પૂરતું ન રોકાતાં, તેમણે ૩૫૪ જેટલા શૈક્ષણિક લેખ અને આઠ પુસ્તકો લખી સાહિત્યની સેવા કરી છે. જીવનશિક્ષણ, અચલા, ઘરશાળા, પ્રગતિશીલ શિક્ષણ, સાધના અને બાલસૃષ્ટિ જેવાં સામયિકોમાં નિયમિત લેખનકાર્ય કર્યું છે.
સામાજિક સેવાના ક્ષેત્રે પણ તેમનું યોગદાન અસાધારણ છે — ૧૦૩ વાર રક્તદાન, ગંભીર રોગથી પીડિત બાળકોની સારવારમાં સહાય, અંધ વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષામાં લહિયા તરીકે સેવા, અને વિકલાંગતા અટકાવો મહાઅભિયાનમાં રૂબેલા રસીકરણ કાર્ય. શિક્ષણ, સાહિત્ય અને સેવા — આ ત્રણેને તેમણે જીવનનું કર્મ બનાવ્યું છે.
શૈક્ષણિક અને સામાજિક કાર્યો
ભાવનગર જિલ્લાના મહુવા તાલુકામાં પ્રાથમિક શિક્ષક અને આચાર્ય તરીકે સેવા. વર્ગખંડમાં ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ અને બાળકેન્દ્રી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓના વિકાસમાં યોગદાન.
૩૫૪ શૈક્ષણિક લેખ અને ૮ પુસ્તકોનું લેખન. G.C.E.R.T. ગાંધીનગરમાં જીવન શિક્ષણના સંપાદક-પરામર્શન કાર્ય. UNICEF સાથે નિર્મિત ‘બાળકો માટેનું પ્રારંભિક સાહિત્ય’ (Early Readers) ધોરણ ૧ અને ૨માં લેખન-સંપાદન.
૧૦૩ વખત થેલેસેમિયા, કૅન્સર અને અકસ્માતગ્રસ્તો માટે રક્તદાન. સ્કૂલ હેલ્થ કાર્ડ દ્વારા ૪૫ વિદ્યાર્થીઓને અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ ખાતે હૃદયરોગ, કૅન્સર, આંખ-કાન-નાક અને અન્ય ઑપરેશનની સારવાર અપાવી.
૧૯૯૭ થી ૨૦૦૯ સુધી ૪૯ અંધ વિદ્યાર્થીઓની પરીક્ષામાં રાઇટર / લહિયા તરીકે સેવા કરી, જેથી તેઓ પરીક્ષા આપી શકે.
Impact Foundation, UK દ્વારા ‘વિકલાંગતા અટકાવો’ મહાઅભિયાનમાં ૧૨૬૮ બહેનોને રૂબેલા રસીકરણ. IIM અમદાવાદના ‘મારો નવતર પ્રયોગ મારા વિદ્યાર્થીઓ માટે’ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત શૈક્ષણિક ગુણવત્તા સુધાર માટે ૩૪૦ જેટલા નવતર પ્રયોગ સબમિટ — ૨૫૦૦ પોઇન્ટ્સ (www.inshodha.org).
પુસ્તકો અને લેખન
શિક્ષણના કર્મ અને મર્મને લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે લખાયેલા ઉત્તમ ગ્રંથો:
- કેળવણી: કર્મ અને મર્મ
- શિક્ષણ પ્રેરણાસૂત્રો
- કેળવણીના કર્ણધાર
- સરગવો એ જ સંજીવની
જીવનશિક્ષણ, અચલા, ઘરશાળા, પ્રગતિશીલ શિક્ષણ, સાધના, બાલસૃષ્ટિ વગેરે સામયિકોમાં નિયમિત લેખનપ્રવૃત્તિ.
પુરસ્કાર અને સન્માન
શૈક્ષણિક શ્રેષ્ઠતા માટેનું સન્માન
શ્રેષ્ઠ શિક્ષક પુરસ્કાર
The Open Page
આ વેબસાઇટ શિક્ષણ, સાહિત્ય અને સેવાના કાર્યોને એક જ સ્થાને સાચવવા અને વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો તથા સમાજ સુધી પહોંચાડવા માટેનો નમ્ર પ્રયાસ છે. આપના સૂચનો અને સહકાર હંમેશા આવકાર્ય છે.
ધન્યવાદ સહ, ડૉ. પ્રવીણભાઈ મકવાણા ‘ગાફેલ’